KnowledgeCafe

Het gebeurt mij niet vaak, maar vandaag was er een overwinning voor de blauwe objectivisten, de pragmatisten, die alleen oog heeft voor datgene wat zij kunnen expliciteren en de rest negeren zij omdat zij er niks mee kunnen, het is onzin. Het gebruik van methodieken zoals projectmanagement of technieken als proces modelleringen zijn zeer populair aangezien ze passen bij het doelmatige, oplossingsgerichte denken zij hanteren. Opzich is hier niks mis mee, als dit niet maar niet dogmatische gebeurt, maar dit is door huidige gecreëerde omstandigheden helaas wel het geval.

Methoden worden vaak gepreekt als ideale richtlijnen waarmee goede resultaten bereikt kunnen worden. De planmatige, resultaat gerichte, en afspraken gebonden processen die hieruit voorvloeien zijn voor een management of bestuur van elk organisatie een geruststelling. De resultaten kun je niet managen, maar het proces des te beter, daarom is tegenwoordig alle aandacht daarop gericht. Van methoden voor projectmanagement, tot methoden voor gebruikersonderzoeken tot methoden voor systematische denken. Deze methoden hebben samen met modellering- en onderzoekstechnieken hebben ons een krachtig wapen gegeven om een beweringen te onderbouwen, “een cultuur verandering te koop voor 25.000 euro”, cijfers liegen niet toch?

Helaas blijft het niet bij deze simpele beweringen, wie heeft niet gehoord dat om de kennis van de organisatie te beschermen, dat er kennisbanken worden gebouwd waarin kennis van de experts word vastgelegd. Prachtige technieken, een set van de meest beproefde methoden, en een strak gedefinieerd doel. Aangevuld met een financiële analyse, strakke planning, risico analyse en stuurgroep kan er niks meer mis gaan. Een projectteam wordt op de uitdaging losgelaten. En als er tijdens het traject blijkt dat de organisatie niet wilt, dan gooien wij er aantal methoden en technieken tegenaan: veranderingsmanagement, gebruikersonderzoeken, acceptatietesten, enz. Experts worden verplicht om bij te dragen, en gebruikers wordt opgelegd om daarin te zoeken, en jaren daarna blijkt dat het toch niet werkt zoals gedacht. Maar de projectteam is er al vandoor met bonussen, zij hebben opgeleverd wat zij hadden belooft, het management is al weer verandert, de werkvloer is de pineut. Al met al, de pragmatisten kozen ervoor om de mensen in de organisatie te negeren, de omstandigheden naar hun beeld te vormen, weerstand of problemen met nog meer methoden en technieken te bestrijden.

Veel mensen zullen na het lezen van dit bovenstaande stuk concluderen dat het projectteam/organisatie niet hun gezond verstand heeft gebruikt, ze hadden niet de situatie tussentijds geëvalueerd, ze waren niet realistische, ze hadden andere en/of betere methoden en technieken moeten gebruiken. Maar het probleem ligt volgens mij ergens anders, zoals ik al zei, ze zijn dogmatische hun methoden gaan volgen door omstandigheden die zijn gecreëerd. Meeste mensen zijn opgeleid in de juiste toepassing van onderandere organisatiekundige/projectmatige methoden en modelleringtechnieken. En zijn tijdens hun opleiding beoordeelt op het correct uitvoeren van opdrachten middels deze methoden en technieken. Zij hebben geleerd om onzekerheid te bestrijden met methoden en technieken, het goed volgen hiervan leid tot resultaat. Dit zelfde gebeurt op de werkvloer met de performance reviews of de bonussen die worden uitgedeeld voor het halen van milestones. Het is niet belangrijk of het resultaat effectief is en of het negatieve gevolgen heeft voor lange termijn, voor de pragmatisten doet dat er niet toe, de organisatie heeft gekregen wat was belooft.

Maar waarom noem ik dit dogmatisch? Omdat voor elke situatie deze methoden en technieken strak gevolgd worden of er tussentijds andere omstandigheden ontstaan of niet. Het gezonde verstand wordt hier niet meer bij gebruikt, want men wordt afgerekend op het procesmatige en niet op het resultaat (in termen van het goede doen i.p.v. goed doen). Een ander leuk voorbeeld is dat van een bankdirecteur die wilde dan zijn baliemedewerkers voortaan het saldo van de rekening van de klant op papier opschreven omdat de privacy op die manier beter gewaarborgd kon worden. Er waren klachten hierover en dit leek de beste oplossing. Echter ontstond een tijd daarna een situatie dat er een blinde klant bij de balie kwam, en de baliemedewerker schreef dus het saldo op i.p.v. dit gewoon te vertellen. En de bankdirecteur reageerde dat tegen dit soort stommiteit niks opgewassen is. Later werd aan de bankdirecteur gevraagd, of dit soort gedrag niet zou kunnen voorkomen door zijn manier van organiseren. De baliemedewerkers werden geëvalueerd op het correct uitvoeren van de procedures, en die dachten er dus niet aan om hiervan af te wijken.

Het voorbeeld van de situatie van de bankdirecteur is echter overal te zien. De ontstane situaties laten het niet meer toe dat het gezonde verstand nog wordt gebruikt, de bestaande regels moeten aangevuld worden met nog meer regels, controles moeten worden uitgebreid, totdat de situatie dermate bureaucratische word dat de situatie niet meer houdbaar is. Toch zullen de pragmatisten die dit lezen een oplossing zien ik een verbeterde methoden. Vertel mij mensen, hoe vertel ik hun dat het wel degelijk anders kan? En dat andere is wat mij betreft dat methoden als leermiddel gebruikt moeten worden (op het gebruik moet je dus niet alleen gaan evalueren) en dat technieken (zoals modellen) slechts voor inzicht (en niet om de werkelijkheid mee te vormen) moeten worden gebruikt.

Wat mij betref is ons enige beperking ons vermogen om in te leven!

Abdur-Rahman Advany tevens namens Alex Rinsma en Rogier Yntema